AKS nedir?
AKS (İngilizce "axis", eksen), silindirik camın hangi yönde yerleştirileceğini derece cinsinden gösterir ve 0 ile 180 arasında bir değer alır. CYL değeri olmayan bir reçetede aks yazılmaz; CYL varsa aks da vardır.
Aynı silindirik güç farklı bir eksende takıldığında göz için bambaşka bir düzeltme anlamına gelir. Bu yüzden aks, montajın en dikkat isteyen ölçülerinden biridir.
Pratikte ne anlama gelir?
- Atölyede montaj: Optisyenlik Müesseseleri Hakkında Yönetmelik, her müessesede en az 4 m²'lik bir atölye ister (md. 10) ve numaralı cam montajının müessese dışındaki bir atölyede yapılmasını yasaklar (md. 25/1-ı). SGK reçeteli işte de reçete içeriği malzeme başka bir müesseseye veya atölyeye yaptırılamaz (2027 sözleşmesi md. 3.3.3).
- Çocuklarda erken yenileme: SUT 3.3.3.A/5'e göre 14 yaş ve altında aks 10 derece üzeri değişiklikte cam, yenileme süresi dolmadan yenilenebilir.
- Kayıt: Medula Optik'te gözlük numaraları girilir; cam değerinin hatalı girilmesi SGK sözleşmesine göre reçete iptal nedenidir (md. 3.4.3).
Reçetede aks bazen "AXIS" ya da "Eksen" diye yazılır. Bu alanlar sektör pratiğidir ve resmî bir reçete şablonuyla doğrulanmadı. İlgili göz için SPH, CYL ve aks değerlerini her zaman birlikte okuyun; PD ile birlikte montajın temel ölçülerini oluştururlar.