Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır. Yönetmelik maddeleri, Optisyenlik Müesseseleri Hakkında Yönetmelik'in 18.08.2023 tarihli konsolide metnine dayanır. Bu tarihten sonraki değişiklikleri doğrulayamadık; bağlayıcı olan Resmî Gazete'deki güncel metindir.
Reçete kayıt defteri nedir?
Reçete kayıt defteri, optisyenlik müessesesine gelen gözlük reçetelerinin işlendiği resmî defterdir. Optisyenlik Müesseseleri Hakkında Yönetmelik'in (RG 18.01.2014, sayı 28886) 19. maddesi bu defteri zorunlu tutar: defter il sağlık müdürlüğünce tasdik edilir ve yönetmeliğin ek-4'ündeki örneğe uygun olur.
Defter, hangi reçetenin hangi gün kabul edildiğini ve mesul müdürün onayını gösteren kayıttır. Reçeteli bir satışın arkasındaki sorumluluğun kimde olduğunu da bu kayıt gösterir.
Kayıt nasıl yapılır? Aynı gün kuralı
Yönetmeliğin 19. maddesine göre:
- Reçete, hastanın onayından sonra mesul müdür tarafından tarih atılıp imzalanır.
- Reçete aynı gün reçete kayıt defterine kaydedilir.
"Akşam toplu yazarım" ya da "sabah ilk iş hallederim" alışkanlığı bu kuralla çelişir. Yoğun bir cumartesi günü biriken reçeteleri ertesi iş gününe bırakmak, aynı gün kaydı şartını karşılamaz.
Örnek: bir reçetenin kabulden kayda yolculuğu
Öğleden sonra bir hasta, göz hekiminin yazdığı reçeteyle geliyor. Sıra şöyle işler:
- Reçetede hekimin adı, diploma veya sicil numarası ve görev adresi ya da kurum adı var mı, bakarsınız (md. 20).
- Hasta SGK'li ise reçete tarihinin üzerinden 10 iş günü geçmediğini kontrol edersiniz (SUT 3.3.3).
- Hasta cam ve çerçeve tercihini yapar, onay verir.
- Mesul müdür reçeteye tarih atar ve imzalar (md. 19).
- Reçete o gün kapanmadan reçete kayıt defterine işlenir.
Gözlük günler sonra teslim edilecek olsa bile kayıt, reçetenin kabul edildiği gün yapılır.
Mesul müdürün varlığı bu yüzden önemlidir. Yönetmeliğin 25. maddesinin birinci fıkrasının (k) bendine göre mesul müdür yokken reçeteli ürün satışı yasaktır. 5193 sayılı Kanun'a göre her müessesenin ayrı ruhsatı ve ayrı bir mesul müdürü vardır; mesul müdür yalnızca tek bir müessesede görev yapar (md. 8). Birden fazla şubeniz varsa her şube ayrı bir müessesedir; reçeteyi imzalama ve kaydı izleme sorumluluğu o şubenin kendi mesul müdürüne aittir.
Hangi reçeteler kabul edilmez?
Yönetmeliğin 20. maddesine göre şu reçeteler kabul edilemez:
- göz hekimi dışında bir hekim tarafından yazılan reçeteler,
- hekimin adı, diploma veya sicil numarası ve görev adresi ya da kurum adı bulunmayan reçeteler.
Ayrıca 5193 sayılı Kanun'un 6. maddesi reçetesiz numaralı cam satmayı, vermeyi ve tavsiye etmeyi yasaklar. Kabul edemeyeceğiniz bir reçeteyi deftere işlemek sorunu çözmez, yalnızca kayda geçirir. Reçete kabulünde kontrol edilecekleri gözlük reçetesi kabul kontrolü rehberinde topladık.
Reçeteyle ilgili diğer yasaklar
Defter, reçeteye bağlı kuralların yalnızca bir parçasıdır. Mevzuattaki diğer sınırları da bilmek, defterin neden bu kadar ciddiye alındığını açıklar:
- Reçetesiz satış: Yönetmeliğin 25. maddesine göre reçetesiz numaralı cam ve kontakt lens satışı yasaktır (1-b).
- Lens uygulaması: 5193 sayılı Kanun'un 6. maddesine göre optisyenlik müessesesinde her türlü kontakt lens uygulanması yasaktır; göz muayenesi ve testi yapmak ve bu işlere yarayan cihaz bulundurmak da yasaklar arasındadır.
- Atölye: Numaralı camın montajı müessesenin kendi atölyesinde yapılır; müessese dışındaki bir atölyede montaj yasaktır (Yönetmelik md. 25/1-ı). Yönetmeliğe göre müessesenin en az 25 m² alanının en az 4 m²'si atölyedir (md. 10).
- Yaptırım: 2025'te değişen 5193 sayılı Kanun'un 15. maddesi, 6. maddeye aykırılık için 100.000 TL ile 1.000.000 TL arasında idari para cezası öngörür; tekrarında ceza ağırlaşır ve meslekten men gündeme gelir.
Kontakt lens tarafında 2026'da bir değişiklik daha oldu: Tıbbi Cihaz Satış, Reklam ve Tanıtım Yönetmeliği'nde Resmî Gazete'nin 03.07.2026 tarihli sayısında yayımlanan değişiklikle kontakt lens, tüketiciye internette yalnızca optisyenlik müessesesinin Kurumca izin verilen sitesinden ve reçeteli olarak satılabilir. Ayrıntılar için kontakt lens satışında yeni kurallar rehberimize bakabilirsiniz.
Bilgisayarda kayıt: 18. madde
Yönetmeliğin 18. maddesi kayıtların bilgisayarda tutulabileceğini kabul eder, ama iki şart koyar:
- Bilgisayarda kayıt tutmak yazılı kayıt zorunluluğunu kaldırmaz.
- Bilgisayardaki kayıt ile yazılı kaydın tutarlılığından mesul müdür sorumludur.
Yani bir programda müşteri ve reçete kaydı tutmanız, tek başına defteri ortadan kaldırmaz. İki kayıt birbirini tutmalıdır; tutmadığında sorumluluk mesul müdürdedir. Programda düzeltilen bir değerin defterde de aynı şekilde düzeltildiğinden emin olmak, bu yüzden günlük düzenin parçası olmalı.
Aynı maddenin bir hükmü daha faturayla ilgilidir: faturalarda müessesenin ruhsat tarihi ve sayısı yazılır. Bu kuralın e-Fatura tarafını e-Fatura karekod sayfamızda anlattık.
Elektronik reçete kaydının şartları: 19. madde
Yönetmeliğin 19. maddesi, reçete kaydının elektronik ortamda da tutulabileceğini söyler; ancak şu şartlarla:
- kayıtlarda değişiklik yapılmasına ve kayıtların silinmesine karşı idari ve teknik tedbirlerin alınması,
- kayıtların gizliliğinin sağlanması,
- düzenli ve güvenli yedekleme yapılması,
- ekrandaki veri ile daha önce alınmış çıktıların birbiriyle tutarlı olması.
Bu şartların her biri somut bir soruya dönüşür:
- Bir kayıt sonradan değiştirilirse bunun izi kalıyor mu? Silinen bir kayıt geri getirilebiliyor mu?
- Kimler hangi kayda erişebiliyor? Çalışan ayrıldığında erişimi kapatılıyor mu?
- Yedek nerede, ne sıklıkla alınıyor, gerektiğinde geri yüklenebiliyor mu?
- Geçen ay alınan bir çıktı ile bugün ekranda görünen kayıt aynı mı?
Elektronik kayıt kullanıyor ya da kullanmayı düşünüyorsanız, bu soruların cevabını yazılı olarak almanızı öneririz.
TİTCK'nın 21.09.2026 tarihli görüşü: fiziki defter sürüyor
Elektronik kaydın şartları yönetmelikte yazıyor. Ama pratikte asıl soru şuydu: bu şartları sağlayan bir programla fiziki defter tamamen bırakılabilir mi?
İstanbul Optisyen Gözlükçüler Odası'nın (İOGO) 01.10.2026 tarihli duyurusu, TİTCK'nın 21.09.2026 tarihli yazısını özetliyor. Görüşe göre kayıtlar bu şartlarla yalnızca elektronik ortamda tutulabilir; ancak:
"Kurum onaylı sistemler kullanılmadığı sürece, fiziki defter tutma zorunluluğu devam etmektedir."
Bunun pratik anlamı açık:
- Kurum onaylı bir sistem kullanmıyorsanız fiziki, tasdikli reçete kayıt defterini tutmaya devam edersiniz.
- Bir programın reçete kaydı tutması, Kurum onayı olmadan fiziki defter zorunluluğunu ortadan kaldırmaz.
- Bir yazılım "dijital reçete defteri" vaat ediyorsa sormanız gereken ilk soru şudur: Bu sistem için Kurum onayı var mı, belgesi nedir?
Onay sürecinin nasıl işlediğine dair yayımlanmış bir usul bilgisine ulaşamadık. "Kurum onaylı sistem" kavramının ayrıntıları için il sağlık müdürlüğünüze veya odanıza danışın. Konuyu reçete kayıt defteri: fiziki mi dijital mi? rehberimizde soru-cevap biçiminde de ele aldık.
Saklama süreleri: 5 yıl ve 10 yıl
İki farklı süre birbirine karıştırılmamalı:
- Reçete kayıt defteri ile teftiş ve denetim defteri: 5 yıl (Optisyenlik Müesseseleri Hakkında Yönetmelik md. 22).
- SGK reçeteli işlerde hastaya ilişkin bilgi ve belgeler: en az 10 yıl (2027 SGK sözleşmesi md. 2.2.5).
SGK'li bir hastanın reçetesine ait belgeler, defterin saklama süresi dolduktan sonra da SGK sözleşmesi gereği saklanmaya devam eder. Arşiv düzeninizi uzun olan süreye göre kurmak en güvenlisidir. SGK tarafının diğer kurallarını SGK ve Medula Optik sayfamızda bulabilirsiniz.
Kanun ne diyor?
5193 sayılı Optisyenlik Hakkında Kanun 2025'te 7557 sayılı Kanunla değişti. Değişen 12. maddeye göre kayıtlar "Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslara uygun olarak" tutulur. Kanunun 13. maddesi ise denetimde kayıt belgesinin ve teftiş defterinin gösterilmesini, faturalarda ruhsatname tarih ve sayısının yazılmasını ister.
Bakanlıkça belirlenecek usul ve esasların kayıt düzenine yeni bir kural getirip getirmediğini mevzuat radarımızda izliyoruz. Yönetmelik ise il sağlık müdürlüğünün her müesseseyi yılda en az iki kez olağan denetimden geçirdiğini söyler (md. 26); denetime hazırlık için denetim kontrol listemize bakabilirsiniz.
Reçete verisi sağlık verisidir
Reçete ve göz değerleri, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun 6. maddesi kapsamında özel nitelikli kişisel veridir; sağlık verisi bu grubun içindedir. Defter fiziki de olsa elektronik de olsa:
- Defteri ve reçeteleri yetkisiz kişilerin göremeyeceği bir yerde saklayın.
- Elektronik kayıtta her çalışana yalnızca işinin gerektirdiği erişimi verin.
- Reçete fotoğraflarını kişisel telefonlarda ya da mesajlaşma gruplarında dolaştırmayın.
Sık yapılan hatalar
- Reçeteleri gün sonunda ya da ertesi gün topluca deftere işlemek.
- Mesul müdür müessesede yokken reçeteli satış yapmak (md. 25/1-k).
- Programdaki reçete kaydını, Kurum onayı olmadan fiziki defterin yerine saymak.
- Programda düzeltilen bir değeri defterde düzeltmeyi unutmak; iki kayıt arasındaki farktan mesul müdür sorumludur.
- Defterin 5 yıllık saklama süresini, SGK belgelerinin en az 10 yıllık süresiyle karıştırıp SGK belgelerini erken imha etmek.
Günlük düzen için birkaç öneri
- Reçeteyi kabul ettiğiniz anda mesul müdürün tarih ve imzasına sunun; tezgâhta bekleyen imzasız reçete, gün sonunda unutulan reçete demektir.
- Gün kapanışında o gün kabul edilen reçeteleri defterdeki kayıtlarla karşılaştırın; eksik varsa aynı gün tamamlayın.
- Elektronik kayıt da tutuyorsanız defter ile program arasındaki tutarlılığı düzenli aralıklarla örnekleyerek kontrol edin. Yönetmeliğe göre bu tutarlılığın sorumlusu mesul müdürdür.
- Defterin son sayfalarına yaklaştığınızda yeni defterin tasdiki için il sağlık müdürlüğüne vaktinden başvurun; tasdiksiz bir defterle kalmayın.
Kısa kontrol listesi
- Defteriniz il sağlık müdürlüğünce tasdikli mi?
- Her reçete aynı gün, mesul müdürün tarih ve imzasıyla işleniyor mu?
- Kabul ettiğiniz reçetelerde hekim adı, diploma veya sicil numarası ve görev adresi ya da kurum adı var mı?
- Bilgisayardaki kayıt ile defter birbirini tutuyor mu?
- Defterler 5 yıl, SGK belgeleri en az 10 yıl saklanıyor mu?
- Elektronik kayıt kullanıyorsanız Kurum onayının belgesi elinizde mi? Yoksa fiziki defter de tutuluyor mu?