Optik sözlüğü
Optik, ÜTS ve e-Fatura terimleri, sade Türkçeyle.
38 terim: ÜTS hareketlerinden e-Faturadaki karekod alanlarına, Medula Optik'ten reçeteye kadar tezgâhta karşınıza çıkan kavramlar.
A
- ADD (yakın ilavesi)(Addition)
- ADD, uzak gözlük değerine yakını görmek için eklenen artı gücü diyoptri cinsinden gösterir. Çok odaklı ve progresif camlarda kullanılır.
- AKS (eksen)(AXIS)
- AKS, silindirik camın hangi yönde yerleştirileceğini 0 ile 180 derece arasında gösteren değerdir. CYL değeriyle birlikte okunur.
- Alma bildirimi(ÜTS alma)
- Alma bildirimi, tedarikçinin verme bildirimiyle gönderdiği ürünü ÜTS'de kendi stoğunuza kabul ettiğiniz harekettir. Kılavuza göre alma bildiriminin iptali yoktur.
C
- CYL (silindirik değer)(Silendirik)
- CYL, reçetede astigmatı düzeltmek için gereken silindirik gücü diyoptri cinsinden gösterir. Hangi yönde uygulanacağını AKS değeri belirler.
D
- Diyoptri(Dioptri)
- Diyoptri, bir camın ışığı kırma gücünün birimidir; odak uzaklığının metre cinsinden tersine eşittir. Reçetedeki SPH, CYL ve ADD değerleri diyoptriyle yazılır.
- Dönem sonlandırma(Dönem sonu)
- Dönem sonlandırma, Medula Optik'te bir fatura dönemindeki reçetelerin kapatıldığı adımdır. SGK reçeteleri bu adımdan sonra faturalanır ve icmal ile teslim edilir.
E
- e-Arşiv fatura(e-Arşiv)
- e-Arşiv fatura, e-Fatura sistemine kayıtlı olmayan alıcılara elektronik düzenlenen faturadır. İOGO'ya göre nihai tüketiciye kesilen e-Arşivde karekod zorunluluğu yok.
F
- Fark ücreti(Cam fark ücreti)
- Fark ücreti, SGK listesindeki cam ile hastanın tercih ettiği farklı özellikteki cam arasındaki bedel farkıdır. SUT'a göre bu farkı SGK karşılamaz.
G
- GS1 DataMatrix(Karekod)
- GS1 DataMatrix, ürün bilgilerini küçük bir kare alanda taşıyan iki boyutlu koddur. İçindeki bilgiler (01), (10), (17), (21) gibi uygulama tanımlayıcılarıyla ayrılır.
- GTIN(Global Trade Item Number)
- GTIN, bir ürünü model ve çeşit düzeyinde tanımlayan GS1 numarasıdır. GS1 karekodda (01) tanımlayıcısıyla ve 14 hane olarak yer alır.
I
- ILAC_TIBBICIHAZ(İlaç ve tıbbi cihaz e-Fatura senaryosu)
- ILAC_TIBBICIHAZ, GİB'in ilaç ve tıbbi cihaz teslimleri için tanımladığı e-Fatura senaryosudur. Optisyenler için 1 Ekim 2026'dan beri yürürlüktedir.
K
- Karekod UBB sorgulama(UBB sorgulama)
- Karekod UBB sorgulama, Medula Optik'te hastaya verilecek çerçeve ve cam karekodlarının ÜTS'deki uygunluğunun kontrol edildiği adımdır.
- Kontakt lens(Kontak lens)
- Kontakt lens, doğrudan göz yüzeyine yerleştirilen tıbbi cihazdır. Reçeteyle satılır; optisyenlik müessesesinde uygulanması yasaktır, e-faturada karekod gerekir.
L
- LNO(Lot numarası (e-Fatura))
- LNO, ilaç ve tıbbi cihaz e-faturasında tıbbi cihazın lot (parti) numarasının yazıldığı alandır. Karekoddaki (10) bilgisine karşılık gelir.
- Lot (parti) numarası(Parti numarası)
- Lot ya da parti numarası, aynı üretim sürecinden çıkmış ürün grubunu tanımlar. GS1 karekodda (10) ile yer alır; e-faturada LNO alanına yazılır.
M
- Medula Optik(MEDULA Optik)
- Medula Optik, SGK'nın optisyenlik müesseselerinin reçeteli gözlük işlemlerini yürüttüğü uygulamadır. Reçete sorgulama, karekod girişi ve faturalama burada yapılır.
- Mesul müdür(Sorumlu müdür)
- Mesul müdür, optisyenlik müessesesinin mevzuata uygun işletilmesinden sorumlu optisyendir. Her müessesenin ayrı mesul müdürü olur; mesul müdür tek müessesede çalışır.
- Miat (yenileme süresi)(Yenileme süresi)
- Miat, SGK'nın aynı malzemeyi yeniden karşılayabilmesi için geçmesi gereken süredir. Cam ve çerçevede 14 yaş ve altında 1 yıl, 14 yaş üstünde 2 yıldır.
- MOSİP havuzu(MOSİP)
- MOSİP, SGK'nın optik faturalarla ilgili havuz sisteminin adıdır. Medula Optik'teki 'faturanız SGK MOSİP havuz sistemine düşmemiştir' uyarısıyla tanınır.
O
- Optisyenlik müessesesi(Optik mağazası)
- Optisyenlik müessesesi, optisyenlerin gözlük camı, çerçeve ve lens sattığı, ruhsatlı ve mesul müdürlü işletmedir. ÜTS, SGK ve e-Fatura yükümlülükleri bu işletmeye aittir.
P
- PD (pupilla mesafesi)(Pupiller mesafe)
- PD, iki göz bebeğinin merkezleri arasındaki mesafedir ve milimetreyle ifade edilir. Camın optik merkezinin göz bebeğine denk gelmesi için montajda kullanılır.
- Prizma (prizmatik cam)(Prizmatik değer)
- Prizmatik cam, ışığı belli bir yöne saptırarak görüntünün göze geldiği yeri kaydırır. SGK prizmatik camı nitelikli malzeme olarak sayar.
- Progresif cam(Progressive cam)
- Progresif cam, uzaktan yakına farklı mesafeler için gereken gücü tek camda, görünür bir çizgi olmadan kademeli geçişle sunan çok odaklı camdır.
R
- Reçete kayıt defteri(Reçete defteri)
- Reçete kayıt defteri, optisyenlik müessesesinin kabul ettiği reçeteleri aynı gün işlediği, il sağlık müdürlüğünce tasdikli defterdir. 5 yıl saklanır.
S
- Seri numarası(Sıra numarası)
- Seri numarası, aynı ürün numarasına sahip birimleri tek tek ayıran numaradır. GS1 karekodda (21) ile yer alır; e-faturada SNO alanına yazılır.
- SKT (son kullanma tarihi)(Son kullanma tarihi)
- SKT, ürünün son kullanma tarihidir. GS1 karekodda (17) ile YYAAGG biçiminde yer alır. ÜTS'de SKT'si geçmiş ürün yalnızca geri çekme veya imha bildirimine konu olur.
- SNO(Seri numarası (e-Fatura))
- SNO, ilaç ve tıbbi cihaz e-faturasında tıbbi cihazın seri veya sıra numarasının yazıldığı alandır. Yalnızca parti bilgisi olan cihazlarda SNO girilmez.
- SPH (sferik değer)(Sferik)
- SPH, gözlük reçetesinde camın küresel (sferik) gücünü diyoptri cinsinden gösteren değerdir. Eksi değer miyopide, artı değer hipermetropide kullanılır.
- SUT(Sağlık Uygulama Tebliği)
- SUT (Sağlık Uygulama Tebliği), SGK'nın hangi sağlık hizmet ve malzemelerini hangi koşullarla karşıladığını düzenler. Gözlük ve lens kuralları 3.3.3 maddesindedir.
T
- TİTCK(Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu)
- TİTCK (Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu), tıbbi cihaz alanında düzenleme ve denetim yapan, ÜTS'yi yöneten kurumdur. Yönetmeliklerde 'Kurum' diye anılır.
- Tüketiciden iade alma(Tüketiciden iade)
- Tüketiciden iade alma, müşterinin geri getirdiği ürünü ÜTS'de yeniden stoğunuza aldığınız bildirimdir. İade edilen adet kadar yapılır.
- Tüketiciye verme(Tüketiciye verme bildirimi)
- Tüketiciye verme, ürünü doğrudan vatandaşa sattığınızda veya teslim ettiğinizde ÜTS'de stoğunuzdan düşen bildirimdir. Optisyenin satış hareketi budur.
U
- UDI(Tekil cihaz tanımlayıcısı)
- UDI, bir tıbbi cihazı tekil olarak tanımlayan kod sistemidir. Ambalajda karekod olarak yer alır; ürün numarası, lot veya seri numarası ve tarihleri taşır.
- UNO(Ürün numarası (e-Fatura))
- UNO, ilaç ve tıbbi cihaz e-faturasında tıbbi cihaz satırına yazılan ürün numarasıdır. LNO, SNO ve URT ile birlikte karekod bilgisini faturaya taşır.
- URT(Üretim tarihi (e-Fatura))
- URT, ilaç ve tıbbi cihaz e-faturasında tıbbi cihazın üretim tarihinin yazıldığı alandır. Kılavuz örneğinde altı haneli bir değerle gösterilir.
- Uygulama tanımlayıcısı (AI)(Application Identifier)
- Uygulama tanımlayıcısı, GS1 karekodda her bilginin ne olduğunu gösteren ön ektir: (01) GTIN, (10) lot, (11) üretim tarihi, (17) SKT, (21) seri numarası.
Ü
- ÜTS(Ürün Takip Sistemi)
- ÜTS (Ürün Takip Sistemi), TİTCK'nın tıbbi cihazları kayıt altına alıp hareketlerini izlediği sistemdir. Optik cam, çerçeve ve lens hareketleri ÜTS'ye bildirilir.
#
- 5193 sayılı Optisyenlik Hakkında Kanun(Optisyenlik Kanunu)
- 5193 sayılı Kanun, optisyenlik mesleğini ve optisyenlik müesseselerini düzenleyen temel kanundur. 2004'te yayımlandı, 2025'te 7557 sayılı Kanunla değişti.
Demo
Kendi tezgâhınızın akışıyla görelim.
Demo görüşmesinde ekranı sizin ürün gruplarınız ve günlük işleyişiniz üzerinden anlatırız; ÜTS ve e-Fatura sorularınızı da aynı görüşmede konuşuruz.