Reçetedeki numara ile camın karekodu uyuşmazsa ne olur?

Kural tek cümle

SGK ile Türk Optisyen Gözlükçüler Birliği arasındaki 2027 yılı Görmeye Yardımcı Tıbbi Malzemelerin Teminine İlişkin Sözleşme'nin 3.3.5 maddesi açık: "Hekim tarafından düzenlenmiş reçetede yer alan diyoptri değeri ile MEDULA sistemine kayıt edilerek hastaya verilen söz konusu malzemeye ait kare kod bilgilerinde yer alan diyoptri değeri uyumsuz olamaz."

Uyumsuzluk varsa reçete bedeli ödenmez. Bedel ödenmişse yersiz ödeme olarak geri alınır. Konu yeni bir gündem de değil: İzmir Optisyen Gözlükçüler Odası 30.04.2026 tarihli duyurusunda, SGK İzmir İl Müdürlüğü'nün Medula ve karekod uyumu konusunda uyarı yaptığını duyurdu.

Takvim de bu konuyu önümüzdeki aylarda gündemde tutacak. SGK, 2027 sözleşmesini 16.09.2026'da duyurdu; 2027 sözleşmelerinin 15.12.2026 mesai bitimine kadar teslim edilmesi gerekiyor. Sözleşmeyi imzalamadan önce 3.3.5 maddesini ve aşağıda andığımız diğer maddeleri ekibinizle birlikte okumanızı öneririz.

Neden bu kadar önemli?

Gözlük satışında reçete bir belgedir, cam bir üründür; SGK ikisini karekod üzerinden eşleştirir. Teslimde camın ve çerçevenin karekodlarını Medula Optik'e girersiniz. SGK el kitabına göre bu karekodların ÜTS'deki uygunluğu karekod UBB sorgulama ile kontrol edilir. Kayıtta gözlük numaraları, cam tipi ve rengi gibi bilgiler de doldurulur. Böylece reçetedeki numara, sisteme girilen numara ve camın karekod bilgisi aynı kayıtta yan yana gelir.

Sözleşmenin 3.4.3 maddesi bir adım daha ileri gider: cam değeri, reçete tarihi ve gözlük türünün hatalı girilmesi hâlinde reçete iptal edilir. Yani yalnızca yanlış cam vermek değil, doğru camı yanlış değerle kaydetmek de sonuç doğurur. Aynı maddede reçetenin süresinde MEDULA'ya kaydedilmemesi de kesinti ve iptal nedenleri arasında sayılır.

Medula kaydında neler doldurulur?

SGK'nın Medula Optik el kitabına göre kayıt sırasında şu bilgiler doldurulur:

• reçete tarihi ve müracaat tarihi,
• protokol numarası, tesis kodu, provizyon tipi ve reçete tipi,
• teşhis ve doktor tescil numarası,
• cam tipi ve rengi,
• gözlük numaraları,
• karekod bilgileri.

Bu listede diyoptri iki kez karşınıza çıkar: bir kez sizin girdiğiniz gözlük numaraları olarak, bir kez de okuttuğunuz karekodun bilgisi olarak. Kural, bu ikisinin reçeteyle aynı olmasını ister.

Bir örnek üzerinden

Pazartesi sabahı bir müşteri, iki gün önce yazılmış bir reçeteyle geliyor. Reçetede sağ göz için -2,00, sol göz için -2,50 yazıyor. Reçeteyi kabul ediyor, camları istiyorsunuz. Camlar geldiğinde sağ göz için ayırdığınız zarftaki camın karekod bilgisinde -2,50 görünüyor; yani camlar ya yanlış gelmiş ya da zarflar karışmış.

Bu noktada iki yol var. Fark etmeden montaja geçerseniz gözlük teslim edilir, Medula'ya karekodlar girilir ve uyumsuzluk kayda geçer; bedel ödenmez ya da sonradan geri alınır. Fark ederseniz ÜTS'de alma yapmadan tedarikçinizle görüşür, doğru camı temin eder ve işi baştan doğru yaparsınız. Aradaki fark, camın geldiği anda yapılan otuz saniyelik bir karşılaştırmadır.

Uyumsuzluk nereden çıkar?

Uyumsuzluğun nedenlerine dair resmî bir istatistik bulamadık. Aşağıdakiler, iş akışının kendisinden çıkan risk noktalarıdır:

• Sipariş aşaması: Reçetedeki değerin, cam tedarikçiden istenirken yanlış aktarılması. Sağ ve sol gözün değerlerinin yer değiştirmesi bunun klasik örneğidir.
• Mal kabul: Gelen camın, istenen değerle karşılaştırılmadan kabul edilmesi. ÜTS'de alma bildiriminin iptali olmadığını da hatırlayın; hatalı kabulün düzeltilmesi ters bir işlem gerektirir.
• Atölye: Birden fazla işin aynı anda yürüdüğü atölyede iki müşterinin camlarının karışması.
• Teslim ve kayıt: Medula'ya karekod girerken başka bir işe ait karekodun okutulması ya da değerlerin yanlış yazılması.
• Gözlük türü: Uzak, yakın ve çok odaklı tercihlerinin sistemde yanlış işaretlenmesi. Sözleşmenin 3.3.9–3.3.11 maddeleri bu tercihlerin sistemde işaretlenmesini ister; bifokal veya progresif gözlükte çerçeve hakları MEDULA'dan kapatılır ve tek çerçeve bedeli fatura edilir.

Kontrol listesi: dört durak

Diyoptri uyumunu tek bir anda değil, iş boyunca birkaç durakta kontrol etmek en güvenli yoldur.

1. Reçeteyi kabul ederken

• Reçete göz hekimi tarafından, MEDULA üzerinden elektronik düzenlenmiş mi? Manuel reçete yalnızca istisnai hâllerde geçerlidir.
• Reçete tarihi ile müracaat tarihi arasında 10 iş günü geçmemiş mi?
• Sağ ve sol göz değerleri ile gözlük türü (uzak, yakın, çok odaklı) açık mı?
• Hasta 18 yaş ve altındaysa ve reçetede uzak ve yakın gözlük ayrı yazılmışsa, gözlüğün hekimin yazdığı şekilde verilmesi gerektiğini hatırlayın (SUT 3.3.3.A/7).

2. Cam geldiğinde

• Camın karekod bilgisini reçetedeki diyoptri değeriyle karşılaştırın.
• Sağ ve sol camı ayrı ayrı işaretleyin; zarfları karıştırmayın.
• Uyumsuzluk varsa ÜTS'de alma yapmadan önce tedarikçinizle görüşün.

3. Montajdan önce

• Numaralı cam montajı müessesenin kendi atölyesinde yapılmalıdır (Yönetmelik md. 25/1-ı; SGK sözleşmesi 3.3.3). Atölyeye giren her camın hangi işe ait olduğu belli olsun.
• İş bittiğinde karekod bilgilerini gözlükle birlikte saklayın; teslimde aynı bilgiye ihtiyacınız olacak.

4. Teslimde ve Medula kaydında

• Karekodu okutun, elle yazmayın.
• Cam değerini, reçete tarihini ve gözlük türünü kaydetmeden önce bir kez daha reçeteyle karşılaştırın.
• Teslim alan kişinin T.C. kimlik numarasını kimlikten kontrol ederek girin (sözleşme 3.3.1). Teslim alana ait olmayan bir kimlik numarası girilirse malzeme bedelinin 2 katı ceza uygulanır; tekrarında 5 katı ceza ve 1 ay MEDULA pasifliği söz konusudur (5.2.1).

Sözleşme, girilen kimlik numarasının malzemeyi fiilen teslim alan kişiye ait olmasını ve kimlikten kontrol edilmesini ister. Gözlüğü hasta yerine bir yakını almaya geldiyse, Medula'ya teslim alan kişinin kimlik numarasını kimliğine bakarak girin; hastanın numarasını alışkanlıkla tekrar yazmayın.

Kayıttan sonra: fatura aşaması

Diyoptri ve kayıt doğru olsa bile süreç faturayla tamamlanır. Sözleşmeye göre reçeteler MEDULA'da dönem sonlandırması yapıldıktan sonra faturalanır; fatura ve hasta döküm (icmal) listesi MEDULA üzerinden elektronik teslim edilir (4.1–4.2). İOGO'nun duyurularına göre bu aşamada da sorunlar yaşanabiliyor: Medula Optik'te faturanın SGK MOSİP havuz sistemine düşmediği uyarısında entegratörde zarf sorgulaması ve yeniden gönderim gerekiyor; fatura ekleri ve icmal eksik ya da hatalı yüklendiğinde ise tarama yetkisinin yeniden açılması ve işin tekrarlanması gerekebiliyor.

Hata fark edilirse

Teslimden önce fark ettiğiniz bir uyumsuzlukta en doğru yol, doğru camı temin edip işi baştan doğru yapmaktır. Teslimden sonra fark edilen hatalı malzeme için sözleşmenin 3.3.12 maddesi, müracaattan sonraki 5 iş günü içinde bedelsiz değişimi öngörür.

Medula'ya yanlış girilmiş bir kaydın hangi yolla düzeltileceği bu yazının dayandığı kaynaklarda doğrulanmadı. Böyle bir durumda odanızla ve SGK il müdürlüğünüzle görüşmenizi öneririz.

Kayıtlarınızı saklayın. Sözleşmenin 2.2.5 maddesine göre hastaya ilişkin bilgi ve belgeler en az 10 yıl saklanır. Bir itiraz ya da denetimde hangi camın hangi reçeteye verildiğini gösterebilmek bu belgelere bağlıdır.

Ekipte kim neyi kontrol eder?

Küçük bir mağazada bütün adımları aynı kişi yapabilir; birkaç çalışanlı bir müessesede ise sorumlulukları netleştirmek hatayı azaltır. Mevzuatın çizdiği bazı sınırlar zaten var:

• Optisyenlik Müesseseleri Hakkında Yönetmelik'e göre reçete, hasta onayından sonra mesul müdür tarafından tarih atılıp imzalanır ve aynı gün reçete kayıt defterine kaydedilir (md. 19).
• Mesul müdür müessesede yokken reçeteli ürün satışı yapılamaz (md. 25/1-k).
• Teslim alanın kimliğini kontrol etmek, teslimi yapan kişinin işidir; sözleşme bunu açıkça ister (3.3.1).

Mal kabulü, atölye ve teslimi farklı kişiler yapıyorsa, her durakta kimin karşılaştırma yapacağını önceden belirleyin. "Nasılsa sonraki adımda bakılır" düşüncesi, uyumsuzluğun en sık geçtiği kapıdır.

Çok odaklı gözlük, fark ücreti ve diyoptri

Bazı durumlarda reçete ile teslim edilen gözlük arasında meşru farklar olabilir; ama bu farklar diyoptriyi değiştirmez.

• Uzak ve yakın yerine çok odaklı: SUT 3.3.3.A/7'ye göre aynı reçetede uzak ve yakın iki gözlük yazılmışsa hasta tercihiyle çok odaklı gözlük verilebilir. 18 yaş ve altında ise gözlüğün hekimin yazdığı şekilde verilmesi zorunludur. Tercih sistemde işaretlenir; bifokal veya progresif gözlükte çerçeve hakları MEDULA'dan kapatılır.
• Fark ücreti: Hasta SGK listesindeki camdan farklı özellikte bir cam isteyebilir. SUT 3.3.3.A/4'e göre aradaki fark ücretini SGK karşılamaz. Camın özelliği değişse de reçetedeki diyoptri değeri aynı kalmalıdır.

Kısacası cam tipi, kaplama ya da gözlük türü hasta tercihine göre değişebilir; numara değişmez.

Reçete içeriği malzeme başkasına yaptırılamaz

Uyum kuralı, işin kimde olduğu sorusuyla da bağlantılıdır. Sözleşmenin 3.3.2 ve 3.3.3 maddelerine göre başka bir müessesenin kabul ettiği reçete karşılanamaz ve reçete içeriği malzeme başka bir müesseseye veya atölyeye yaptırılamaz. Camın sizin atölyenizde, sizin kontrolünüzde hazırlanması, diyoptri uyumunu güvenceye almanın da temelidir.

Kısa özet

• Reçetedeki diyoptri ile camın karekod bilgisindeki diyoptri aynı olmalı.
• Uyumsuzlukta bedel ödenmez; ödenmişse geri alınır.
• Cam değeri, reçete tarihi ve gözlük türü yanlış girilirse reçete iptal edilir.
• Kontrolü reçete kabulünde, mal kabulde, montaj öncesinde ve teslimde tekrarlayın.

SGK sürecinin tamamı için SGK ve Medula Optik sayfamıza, sürelerin ayrıntısı için SGK reçeteli gözlükte süreler yazımıza bakabilirsiniz.

TraceOptik bu sürecin neresinde?

TraceOptik'te ürünler karekod okuyucuyla okutulur ve lot, seri, SKT bilgisi ürünle birlikte izlenir. TraceOptik'in yukarıdaki kontrol duraklarına nasıl eşlik ettiğini bir iddia olarak buraya yazmak yerine demo görüşmesinde kendi iş akışınız üzerinden gösteriyoruz.